Van menselijke zintuigen naar digitale waarneming
“Op dit moment is zo’n tachtig procent van de inspecties nog gebaseerd op zintuiglijke waarneming,” vertelt Broekman. “Inspecteurs kijken, ruiken, voelen of horen iets. Dat maakt het in zekere zin subjectief. Digitale metingen maken bevindingen objectiever en versterken de onderbouwing.”
Binnen het Innovatielab worden technologieën ontwikkeld die inspecteurs ondersteunen bij het waarnemen, registreren en analyseren van data. Dat gebeurt zowel vraaggestuurd als vanuit eigen initiatief. “We laten zien wat er technologisch mogelijk is. Uiteindelijk bepalen de organisatie en de politiek waar de prioriteiten liggen.”
Veel innovaties ontstaan in samenwerking met andere partijen, zoals politie, brandweer, ziekenhuizen en laboratoria. Volgens Broekman gaat het vaak om cross-overs waarbij dezelfde technologie in meerdere domeinen toepasbaar is.
Slimme technologie in de praktijk
Een concreet voorbeeld is de inzet van Lab-on-a-Chip-technologie. Daarmee kan snel worden vastgesteld welke stoffen aanwezig zijn, bijvoorbeeld in bloed. “Bij de slacht van varkens kunnen we hiermee op termijn detecteren hoeveel medicatie nog in het dier aanwezig is en dus mogelijk in het vlees terechtkomt.”
Ook in het veld heeft het Innovatielab innovaties doorgevoerd, bijvoorbeeld bij de aanpak van de Aziatische hoornaar. Nesten worden steeds gerichter opgespoord met behulp van drones, warmtecamera’s en sensoren.
Broekman: “Op basis van locatiedata voorspellen we waar nesten zich waarschijnlijk bevinden. Vervolgens kunnen er drones of sensors worden ingezet om ze gericht te lokaliseren. Bij veel provincies kunnen imkers tegenwoordig sensorpakketen lenen om hoornaarnesten te detecteren. Bij dierenwelzijn gebruiken we steeds vaker sensordata via chips in oormerken. Deze data geven inzicht in gedragspatronen van dieren en maken het mogelijk om afwijkingen vroegtijdig te signaleren.’’
Ontwikkelen is makkelijker dan implementeren
Volgens Broekman ligt de grootste uitdaging niet in het ontwikkelen van technologie, maar in de implementatie ervan. “Ontwikkelen kunnen we bijna alles. Implementatie is het lastige deel. Nieuwe technologie moet niet alleen technisch functioneren, maar ook aansluiten op wet- en regelgeving, werkprocessen, budgetten en acceptatie door inspecteurs. Tegelijkertijd leveren innovaties nu al duidelijke voordelen op. Zo worden digitale apps steeds vaker gebruikt als ondersteuning voor inspecteurs in het veld: ze helpen bij het vastleggen van bevindingen, bieden realtime toegang tot richtlijnen en maken risicobeoordelingen sneller en consistenter.’’
Kansen voor de foodsector
Veel technologieën die het Innovatielab ontwikkeld, kunnen volgens Broekman juist ook waardevol zijn binnen productieprocessen. Waar deze tools nu vooral worden gebruikt voor naleving, bieden ze aan de voorkant van de keten minstens zoveel potentie.
Broekman: ‘’Door eerder en slimmer te meten, kunnen bedrijven afwijkingen sneller signaleren, de productkwaliteit consistenter maken en menselijke fouten verminderen. Dit kan op termijn leiden tot efficiëntere processen en minder (fysieke)inspectiemomenten.
Voorbeelden van zulke toepassingen zijn de ontwikkelingen met forensisch licht. Dit licht valt buiten het zichtbare spectrum en kan stoffen in producten zichtbaar maken. Hierdoor kan eerder worden vastgesteld of producten voldoen aan hygiëne- en kwaliteitseisen. Ook de e-nose, een digitale ‘neus’, biedt op termijn mogelijkheden. Deze technologie kan afwijkende geuren detecteren en zo bijdragen aan het vroegtijdig signaleren van verontreinigingen.’’
De inspecteur krijgt een AI-agent mee
Kunstmatige intelligentie speelt een steeds grotere rol binnen het toezicht. Zo ontwikkelde het Innovatielab de AI-agent. De inspecteur krijgt hierdoor ondersteuning door een AI tool die direct relevante informatie kan ophalen op basis van bijvoorbeeld een postcode en bedrijfsnaam.
Tijdens de inspectie blijft de menselijke beoordeling essentieel, maar administratieve taken kunnen grotendeels worden geautomatiseerd. Broekman: “Het rapport wordt straks door AI-agent opgesteld. Daardoor heeft de inspecteur meer tijd voor het gesprek met de ondernemer.”
Niet alle innovaties zijn complex. Juist eenvoudige oplossingen kunnen een groot verschil maken in de praktijk. Broekman benadrukt dat er veel bestaande toepassingen zijn die direct inzetbaar zijn.
Broekman: ‘’Zo bedacht een inspecteur een praktische oplossing om lichtintensiteit in stallen te meten met behulp van een meetstok, waardoor fysiek elk hok betreden niet meer nodig is. Dit soort verbeteringen maken het werk efficiënter en veiliger.’’
Van controleren naar data-uitwisseling
Met de opkomst van datagedreven toezicht verandert de rol van inspecteurs. Fysieke controles worden gerichter ingezet en maken steeds vaker plaats voor het uitwisselen van data met ondernemers.
Broekman: “We controleren niet alleen op de letter van de wet, maar gaan het gesprek aan over de bedoeling erachter.”
De focus verschuift daarmee van achteraf handhaven naar vooraf verbeteren. Door data en inzichten uit te wisselen, kunnen risico’s eerder worden gesignaleerd en aangepakt. Dat leidt tot effectiever toezicht, meer wederzijds begrip en uiteindelijk betere naleving.
Broekman: “Zo dragen we samen bij aan veilig voedsel, gezonde dieren en een schone leefomgeving. Het Innovatielab wil samen met de food sector verkennen hoe we administratieve lasten voor beiden partijen kunnen verlagen en welke innovaties we gezamenlijk kunnen gebruiken. ‘’
Ontmoet Rob Broekman tijdens het Food Tech Event!
Tijdens het Food Tech Event op 20 mei gaat Rob Broekman dieper in op deze ontwikkelingen in zijn interactieve sessie.
Wil je ontdekken hoe digitalisering en technologie het toezicht én jouw productieproces kunnen verbeteren? Meld je dan gratis aan!
